Boete voor jarenlange marktmanipulatie
Het is een juridisch gevecht dat al meer dan tien jaar sluimert in de bierwereld. In 2014 stelde de Griekse mededingingsautoriteit vast dat Heineken-dochteronderneming Athenian Brewery gedurende zo'n zestien jaar haar positie als marktleider had misbruikt.
Via exclusiviteitscontracten werden supermarkten en horecaketens gedwongen het bier van concurrenten buiten de deur te houden. Winkeliers kregen kortingen als ze uitsluitend Heineken-merken verkochten, groothandelaren werden onder druk gezet als ze ook concurrerend bier wilden afnemen.
De Griekse autoriteit legde Athenian Brewery aanvankelijk een boete op van €31,5 miljoen, die in hoger beroep werd verlaagd naar €26,7 miljoen.
Van Athene naar Amsterdam
De brouwer Macedonian Thrace Brewery (MTB), vooral bekend van zijn premium bier Vergina, was een van de concurrenten die het hardst de gevolgen voelde van deze praktijken.
MTB heeft in Griekenland een marktaandeel van ongeveer zes procent en stelde zich al vroeg op het standpunt dat de schade niet alleen door Athenian Brewery moest worden vergoed, maar ook door het moederbedrijf Heineken in Amsterdam.
In 2017 diende MTB daarvoor een claim in bij de Amsterdamse rechtbank. Heineken verweerde zich jarenlang door te stellen dat het niets te maken had met het dagelijkse beleid van zijn Griekse dochter, en dat de Nederlandse rechter dus ook niet bevoegd was de zaak te behandelen.
Die strategie pakte niet goed uit. In oktober 2024 oordeelde de Amsterdamse rechtbank dat Heineken en Athenian Brewery als één economische eenheid moeten worden beschouwd, waardoor Heineken hoofdelijk aansprakelijk is voor de schade die MTB heeft geleden. In februari 2025 bevestigde het Europees Hof van Justitie dit standpunt definitief.
De strijd om €82 miljoen
Nu de aansprakelijkheid vaststaat, draait de zaak om de hoogte van de schade. MTB stelt €82 miljoen mis te hebben gelopen door het machtsmisbruik.
Dat is het gevorderde schadebedrag in de schadestaatprocedure, exclusief rente en bijkomende kosten. Inclusief de inmiddels opgelopen rente, die met ruim €7 miljoen per jaar doorloopt, loopt de totale vordering op tot meer dan €180 miljoen.
Om tot het schadebedrag te komen, heeft de brouwer berekend hoeveel omzet en winst hij in de inbreukperiode had kunnen behalen als de markt eerlijk was geweest. Dat klinkt eenvoudiger dan het is: het gaat om hypothetische groeiscenario's, potentiële marktaandelen en ingeschatte kostenniveaus over een periode van meer dan vijftien jaar.
Heineken betwist de berekeningen stevig. Zo zou MTB onder meer geen rekening hebben gehouden met een Griekse accijnsverhoging in 2016, die de kosten bij grotere productievolumes extra opdreef. Daarmee zou het beeld van de potentiële winst rooskleuriger zijn voorgesteld dan het in werkelijkheid had kunnen zijn.
Rechter: facturen te algemeen, urenspecificaties ontbreken
Uit een eind februari gepubliceerd tussenvonnis van de Amsterdamse rechtbank blijkt dat ook de rechter de onderbouwing van MTB nog onvoldoende vindt. De facturen zijn te algemeen van aard en urenspecificaties ontbreken. Kortom: de berekening is niet gedetailleerd genoeg om er nu al een bedrag aan vast te knopen. MTB moet terug naar de tekentafel.
Op 18 maart 2025 staat een nieuwe zitting gepland in Amsterdam, waarbij beide partijen opnieuw de mogelijkheid krijgen hun standpunten toe te lichten.
De bredere context maakt de uitkomst ook voor de rest van de bierwereld relevant: ook Carlsberg heeft een vergelijkbare claim tegen Heineken ingediend, voor meer dan €300 miljoen, op basis van dezelfde vermeende misstanden op de Griekse biermarkt. Heineken erkende in zijn laatste jaarverslag zelfs een mogelijke aansprakelijkheid van €478 miljoen voor beide claims samen.
De volledige achtergrond van de schadeprocedure is te volgen via dit persbericht van Macedonian Thrace Brewery op Business Wire.
